Geduld, vertrouwen en wat een paard ons leert over duurzame gedragsverandering.
Ken je dat gevoel? Je werkt als leidinggevende of als HR-professional al maanden aan gedragsverandering in je team en toch lijkt het alsof er iets fundamenteels vastzit.
Je duwt, je trekt, je confronteert… maar de beweging blijft uit. Of erger: het keert zich tegen je. Ik kwam tot een oplossing op een plaats waar ik het niet had verwacht, nl. bij een paard dat weigerde de trailer op te stappen.
Twee uur, een paard en een les voor het leven
Elke paardenmens weet het: niet elk paard stapt zomaar ontspannen een trailer binnen. Sommige paarden doen dat zonder aarzelen; andere lijken met elke vezel in hun lichaam “nee” te zeggen. Paarden zijn veelal claustrofobe, en eerlijk gezegd, wie zou er niet aarzelen om vrijwillig een ruimte zo groot als een WC in te stappen, zonder enig idee wanneer je er weer uitkomt?
Een paar jaar geleden stond ik met Gin zelf nog aan de verkeerde kant van dat verhaal. Na bijna twee uur proberen om mijn paard op de trailer te krijgen voor een noodzakelijke operatie, moest ik uiteindelijk een dierenarts bellen om hem te verdoven voor het transport. Frustrerend, stressvol en voor niemand een fijne ervaring. Maar wat me nog meer raakte dan de situatie zelf, was het gevoel van machteloosheid: hoe harder ik probeerde, hoe verder we van een oplossing leken.
Dus schreef ik me in voor een workshop rond trailer loading. Met Gin. Die nog altijd niet op die trailer wou. En jawel, ook die keer duurde het bijna twee uur om er te geraken, deze keer wel zonder verdoving.
Focus op wat al werkt
Maar wat ik daar leerde, ging uiteindelijk over veel méér dan paarden. Het ging over de vraag waarom gedragsverandering soms zo moeizaam verloopt en wat er eigenlijk nodig is om ze duurzaam te maken.
De trainer Nic zei op een bepaald moment iets wat me is bijgebleven:
“It never takes longer than 2 days.”
Een uitspraak van Pat Parelli, expert in natural horsemanship. Nic zei dat niet als dreiging of als druk, maar vanuit vertrouwen. En zijn aanpak maakte dat duidelijk: niet trekken, pushen of forceren. Geen focus op weerstand of op wat niet lukte. Wél een voortdurende aandacht voor elk klein signaal van ontspanning, nieuwsgierigheid of beweging in de goede richting en die belonen door rust te bieden.
Een stap dichter naar de trailer? Even pauze.
Even kijken naar de trailer? Goed zo.
Ontspanning in het lichaam? Druk wegnemen.
De focus lag niet op het probleemgedrag, maar op het uitnodigen en versterken van wat al wél werkte. En precies daarin zit een belangrijke parallel met hoe wij werken in coaching, training en teamontwikkeling.
De wetenschap erachter: PEA vs. NEA
Richard Boyatzis beschrijft in zijn onderzoek het verschil tussen Positive Emotional Attractors (PEA) en Negative Emotional Attractors (NEA).
Wanneer mensen zich beoordeeld, onder druk gezet of gecorrigeerd voelen, activeren we vaak de Negative Emotional Attractor: stress, defensiviteit, frustratie en overlevingsgedrag nemen het over. Hoewel dit soms tijdelijk beweging creëert, zorgt het zelden voor duurzame verandering.
De Positive Emotional Attractor daarentegen activeert een heel andere toestand: hoop, vertrouwen, verbondenheid, motivatie en openheid om te leren. Vanuit die toestand ontstaat echte ontwikkeling en gedragsverandering.
Dat betekent niet dat we moeilijke zaken moeten vermijden of problemen moeten negeren. Wel dat duurzame verandering zelden ontstaat vanuit druk, frustratie, ongeduld of een voortdurende focus op wat fout loopt.
Of het nu gaat over een paard dat niet op de trailer wil, een leidinggevende die worstelt met delegeren, of een team dat vastloopt in samenwerking: de kwaliteit van de verandering wordt sterk beïnvloed door de emotionele toestand van waaruit iemand leert en beweegt.
De teamleider als facilitator van vertrouwen
Dus gooide ze het over een andere boeg. Ze trachtte te begrijpen wat veiligheid betekent voor deze specifieke medewerker, en pakte het zo aan:
- Kleine bijdragen expliciet erkennen
- Ruimte geven om eerst in kleinere settings input te delen
- Voldoende voorspelbaarheid creëren door iedereen om beurten aan bod te laten komen
- De conversatie bewust vertragen zodat hij de kans krijgt om vertrouwen op te bouwen in de groep
Want net zoals bij het paard aan de trailer: duurzame beweging ontstaat zelden vanuit druk. Mensen groeien vaak stap voor stap, wanneer ze ervaren dat ze niet afgerekend worden op elke aarzeling maar ondersteund worden in elke kleine beweging vooruit.
Geduld is géén passiviteit
Wat me het meest verraste tijdens die workshop was dat geduld niet betekent dat je niets doet. Het betekent dat je bewust blijft investeren in veiligheid, vertrouwen en kleine stappen vooruit.
Vandaag gaat mijn paard vlot de trailer op. Niet omdat hij “gewonnen” werd, maar omdat hij vertrouwen kreeg in het proces.
En dat geldt ook voor mensen.
Soms ziet leiderschap er niet uit als versnellen maar eerder als het vermogen om rustig genoeg te blijven zodat ontwikkeling kan volgen.
© Nadja Talpaert
